Το «άσπρισμα» της ελιάς που προστατεύει από το δάκο

Πριν τέσσερα χρόνια ,  διάβασα μία μελέτη σχετικά με τη χρήση του καολινίτη ή καολίνη ενάντια στο δάκο, η οποία έδειχνε ότι, από πειραματικές δοκιμές που έγιναν, το εν λόγω υλικό προστάτευε την ελιά εξίσου καλά με τα χημικά φάρμακα. Δε δίστασα λοιπόν να προτείνω σε κάποιους παραγωγούς να το δοκιμάσουμε και στην περιοχή μας.
Τα αποτελέσματα ήταν πολύ ικανοποιητικά την πρώτη χρονιά στην περιοχή της Σητείας, με αποτέλεσμα τα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν, να βρίσκονται όλο και περισσότεροι  παραγωγοί που προστατεύουν την παραγωγή τους από το δάκο με καολίνη. Μετά από τέσσερα χρόνια εφαρμογής, είμαστε πλέον πεπεισμένοι ότι αποτελεί ένα δυνατό και παράλληλα οικολογικό  μέσο φυτοπροστασίας, χωρίς υπολείμματα στο λάδι και χωρίς επιβάρυνση στην υγεία του παραγωγού, αφού είναι φυσικό προϊόν.
Ο καολίνης γνωστός και ως Κινεζική άργιλος, Καολίνη και λευκή άργιλος. Το όνομά του το οφείλει στο Κινέζικο βουνό kao-ling (ψηλή κορυφή), όπου και βρέθηκε για πρώτη φορά. Το βασικό ορυκτό του είναι ο καολινίτης. Γι’ αυτό και από πολλούς επιστήμονες αναφέρεται

και με το όνομα αυτό. Είναι φυλλοπυριτικό ορυκτό της αργίλου με χημικό τύπο Al4Si4O10(OH)8. Το χρώμα του είναι κατά κανόνα λευκό. Με διάφορες προσμίξεις γίνεται τεφρό, υποκίτρινο, κοκκινωπό και καστανωπό.
Δημιουργεί ένα λεπτό άσπρο στρώμα που όταν ψεκαστούν οι ελιές με αυτό, γίνονται άσπρες από την κορφή μέχρι την ρίζα.   Εκδηλώνει εντομοαποθητική και ακαρεοαποθητική δράση, αφού οι κόκκοι καολίνης που κολλούν στο εξωτερικό του σώματος του ζωικού εχθρού έχει ως αποτέλεσμα να τα απομακρύνει. Επίσης, καθίσταται δυσχερής η διατροφή τους και η ωοθεσία τους σε ψεκασμένο από καολίνη φυτικό ιστό, ενώ προστατεύει την καλλιέργεια αρχικά από ηλιακά εγκαύματα και θερμικές καταπονήσεις. Σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών, μειώνει την θερμοκρασία του φυλλώματος, βελτιώνοντας έτσι το βάρος, την  ελαιοπεριεκτικότητα και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καρπών και περιορίζει την καρπόπτωση. Πετυχαίνει περιορισμό του θερμικού στρες (τα ανοιχτά στομάτια επιτρέπουν την συνεχή διαπνοή και ψύξη του φυτού). Όταν οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυάζονται και με υψηλές εντάσεις ακτινοβολίας, η καταπόνηση των φυτικών ιστών είναι πολύ πιο σοβαρή. Ο καολίνης αντανακλά την υπεριώδη και την υπέρυθρη ακτινοβολία συμβάλλοντας στην σημαντική μείωση της καταπόνησης διατηρώντας έτσι υψηλό τον φωτοσυνθετικό ρυθμό.
Τα δέντρα της ελιάς που αναπτύσσονται σε ξηροθερμικά περιβάλλοντα εκτίθενται το καλοκαίρι σε υψηλές θερμοκρασίες που συνοδεύονται από υψηλές εντάσεις ακτινοβολίας, περιορισμένη παροχή νερού και έντονες διαπνευστικές απώλειες. Σύμφωνα με μελέτη των Πανεπιστημίων της Κόρδοβα στην Ισπανία, και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, διαπιστώθηκε ότι η φωτοσύνθεση σταματά όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 36οC. Αυτό μπορεί να επιφέρει δραματική μείωση των αποδόσεων αλλά και των ποιοτικών παραμέτρων της ελιάς.

 


Η ελαιογένεση είναι μια ενζυμική λειτουργία που ως υποστρώματα χρησιμοποιούνται σάκχαρα και τα παράγωγα τους, ο δε ρυθμός και η πορεία της έχει αποδειχθεί ότι υποβαθμίζεται από θερμικό στρες του ελαιοδένδρου. Δηλαδή οι υψηλές θερμοκρασίες ελαττώνουν την δραστηριότητα των ενζύμων, αλλοιώνουν και αποδομούν πρωτείνες, λιπίδια και ακόρεστα λιπαρά. Όταν συνοδεύονται οι υψηλές θερμοκρασίες και από έλλειψη νερού, το ελαιόδενδρο για να ανακουφιστεί από το στρες νερού χρειάζεται 2-3 ποτίσματα.
Εκτός από το δάκο, πολύ καλά αποτελέσματα έχουμε ενάντια και σε πολλά άλλα έντομα, όπως η μύγα της μεσογείου, η ψύλλα της αχλαδιάς, η καρπόκαψας κ.α
Από την εμπειρία που έχουμε αυτά τα τέσσερα χρόνια στη Σητεία, έχουμε καταλήξει ότι πρόκειται για μια αξιόπιστη λύση για το δάκο, αλλά και το ρυγχίτη (μπίμπικα), αρκεί να λάβουμε υπόψη μας κάποιες λεπτομέρειες που κάνουν όμως τη διαφορά.  Όσο μεγαλώνει ο καρπός και η επιφάνειά του η κάλυψή του με καολίνη μειώνεται κι αυξάνει ο κίνδυνος ο δάκος να αφήσει το αβγό του. Γι’ αυτό τον λόγο, καλό είναι να μην ψεκάζεται το δένδρο κατά την περίοδο αύξησης του καρπού, αλλά όταν έχει σχεδόν ολοκληρωθεί η αύξηση του καρπού. Επίσης, σε περίπτωση βροχής, το υλικό ξεπλένεται και χρειάζεται επαναληπτικός ψεκασμός ή άλλη μέθοδος προστασίας μετά τη βροχή. Τέλος, σε περίπτωση που έχει γίνει απόθεση αβγού, ο καολίνης δεν αρκεί γιατί δρα μόνο απωθητικά, επομένως πρέπει να συνδυαστεί η εφαρμογή του με κάποιο διασυστηματικό εντομοκτόνο.


Άρθρο του Μάνου Ροδανάκη για την εφημερίδα "Σητειακά"